Türkiye’de bulunan yabancılar, kanunda sayılan hallerde sınır dışı edilebilir. Sınır dışı etme (halk arasında “deport”) işlemi, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu hükümlerine göre yürütülür. Eski 5683 sayılı İkamet ve Seyahat Kanunu ile 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun ilgili hükümleri bu kanunla yürürlükten kalkmıştır. Bu yazıda sınır dışı edilme sebeplerini, itiraz yolunu ve giriş yasağını genel hatlarıyla açıklıyoruz.
Sınır Dışı Etme (Deport) Nedir?
Sınır dışı etme, yabancının idari bir kararla Türkiye’den çıkarılmasıdır. Kararı valilikler veya Göç İdaresi Genel Müdürlüğü verir. Sınır dışı etme ile giriş yasağı aynı şey değildir: giriş yasağı, sınır dışı kararıyla birlikte verilebilen ve belirli bir süre Türkiye’ye girişi engelleyen ayrı bir tedbirdir.
Hangi Durumlarda Sınır Dışı Edilirsiniz?
Kanunun 54. maddesi sınır dışı etme kararı verilebilecek halleri sayar. Bunlar arasında başlıca şunlar yer alır:
- Terör örgütü yöneticisi, üyesi veya destekçisi olmak,
- Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturmak,
- Suç işlemek amacıyla kurulmuş örgütlere bağlantılı olmak, insan ticareti ve kaçakçılık gibi suçlara karışmak,
- Yalan beyanda bulunmak veya sahte belge kullanmak,
- Vize veya ikamet izni süresini ihlal etmek, geçerli izni olmadan Türkiye’de kalmak,
- Çalışma izni olmadan çalışmak,
- İkamet izninin iptal edilmesi veya izin şartlarını kaybetmek,
- Türkiye’den çıkarken veya girerken kanuna aykırı hareket etmek, giriş yasağına rağmen Türkiye’ye girmek.
Her dosya kendi olgularına göre değerlendirilir; yukarıdaki listenin tamamı veya her maddesinin ayrıntısı için güncel kanun metni esas alınmalıdır.
Sınır Dışı Kararına İtiraz ve Dava
Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurulabilir. Süresinde yapılan başvuru, kural olarak sınır dışı işleminin uygulanmasını durdurur; ancak kanunda sayılan bazı ağır hallerde uygulama devam edebilir. Bu nedenle tebliğ edilen kararın bir an önce bir avukat tarafından incelenmesi büyük önem taşır.
Kimler Sınır Dışı Edilemez?
Kanun, yabancıların işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı muameleye maruz kalma riski bulunan bir ülkeye gönderilmesini yasaklar (geri göndermeme ilkesi). Ayrıca bazı özel durumlar için sınır dışı işleminin ertelenmesi veya yapılmaması mümkündür. Türk vatandaşları ise sınır dışı edilemez.
Giriş Yasağı
Sınır dışı kararıyla birlikte yabancıya Türkiye’ye giriş yasağı getirilebilir. Yasağın süresi ve kaldırılması kararın gerekçesine ve dosyanın özelliklerine göre değişir; bu konuda yetkili makamlara başvurulur.
Deport ve Para Cezaları
Vize veya ikamet ihlali gibi nedenlerle kesilen idari para cezaları ödenmeden Türkiye’den ayrılınırsa, ileride tekrar girişte sorun yaşanabilir. Bu nedenle çıkıştan önce cezaların durumunun kontrol edilmesi yerinde olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Sınır dışı etme kararını kim verir?
Kararı, 6458 sayılı Kanun kapsamında valilikler veya Göç İdaresi Genel Müdürlüğü verir.
Sınır dışı kararına itiraz süresi nedir?
Kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir. Süre hak düşürücüdür; kaçırılmaması çok önemlidir.
Dava açmak sınır dışı işlemini durdurur mu?
Kural olarak süresinde yapılan başvuru sınır dışı işleminin uygulanmasını durdurur; ancak kanunda sayılan bazı ağır hallerde durdurmayabilir.
Sınır dışı kararı ile giriş yasağı aynı şey midir?
Hayır. Sınır dışı etme, yabancının ülkeden çıkarılmasıdır; giriş yasağı ise kararla birlikte verilebilen ve Türkiye’ye belirli bir süre girişi engelleyen ayrı bir idari tedbirdir.
Türk vatandaşı sınır dışı edilebilir mi?
Hayır. Sınır dışı etme yalnızca yabancılar için uygulanır; Türk vatandaşı Anayasa gereği sınır dışı edilemez.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat değişebilir; somut olayınız için mutlaka bir avukata danışın.
Yabancılar hukuku konusunda destek için Ankara yabancılar avukatı sayfamıza göz atabilirsiniz.